AUSCHWITZ

Hoofdingang Auschwitz I, mei 1945. Fotograaf onbekend.
Collectie: Instytut Pamięci Narodowej (IPN), Polen.

     Over twee weken stap ik in het vliegtuig naar Polen voor een studiereis naar Auschwitz. 

Samen met collega’s van verschillende scholen binnen SKO - Ontwerpers van Onderwijs bezoeken we de kampen die we allemaal kennen uit geschiedenisboeken, verhalen en documentaires.

Bijna 85 jaar geleden opende Auschwitz-Birkenau, het vernietigingskamp. Voorheen was het enkel een concentratiekamp. Het grootste van alle kampen. Erover lezen en meegenomen worden in de verhalen, is iets wezenlijk anders dan daadwerkelijk op die plek staan. Dat herinner ik me nog van Theresienstadt in Praag. Dat het indruk maakte weet ik nog goed, maar ik was te jong (16) om mij het bezoek echt goed te herinneren. De omvang en werkelijkheid zullen nu nog tastbaarder worden. Het is belangrijk om geschiedenis niet alleen feitelijk, maar ook menselijk en betekenisvol te begrijpen.

Dat is voor mij een belangrijke reden om mee te gaan.

Wat betekent het om de geschiedenis niet alleen te kennen, maar haar ook te beleven. Ik verwacht scherper te worden op thema’s als vrijheid, verantwoordelijkheid en de verschillen tussen mensen. Hoe samenlevingen tot bepaalde keuzes komen, hoe uitsluiting ontstaat en hoe gewone mensen onderdeel kunnen worden van iets wat achteraf nauwelijks te bevatten is. 

Tegelijkertijd heeft deze reis voor mij ook een persoonlijk stukje: om bewust iets te doen buiten mijn vertrouwde comfortzone en zonder mijn gezin op reis te gaan, naar een plek waarvan ik vooraf niet weet wat die met mij gaat doen. Ik verwacht dat de reis iets tastbaar maakt wat nu nog vooral bestaat uit woorden, beelden en verhalen. 

Ik ga er open in, om te ervaren, te luisteren en te leren. Twee boeken die ik op het moment lees: 

- 'De tatoeëerder van Auschwitz', van Heather Morris

- 'Is dit een mens?', van Primo Levi 

       Maandag word ik gebeld door Merel Udink van de NOS. Zij zijn vanuit de NOS bezig met het voorbereiden van een reportage over de reis die wij als leerkrachten gaan maken naar Auschwitz. Zij neemt contact op om te horen waarom ik mij hiervoor heb opgegeven en wat ik ervan verwacht.

Ze reizen met ons mee naar Auschwitz om daar een reportage te maken. Als ik weet wanneer dit wordt uitgezonden, deel ik het.