ZE ZIJN AL IEMAND

    Niemand kan jezelf zijn voor jezelf.

En, wat we stilzwijgend als 'vanzelfsprekend', of 'normaal' houden.

De afgelopen drie weken is er in mijn dagelijkse ritme een belangrijke verschuiving geweest (waarover later meer). Het geeft me tijd, mogelijkheden, keuzes. Toch verneem ik dat het ook raar is, 'niets te doen', te kiezen vanuit interesse, tot rust te komen. Met een boek op de bank of een ochtend met fiberart bezig. Bij de kinderen merk ik de andere kant, deze week. De eerste dagen moe, prikkelbaar, nu ze weer moeten doen wat er van ze ‘verwacht wordt’, niet meer hun eigen interesses volgen of hun eigen ritme bepalen. De hele week haal ik ze al eerder van de bso. Ik vind het veel fijner ze thuis om me heen te hebben en zij genieten daar ook van.

School vraagt nogal een aanpassing en druk ik me nog zacht uit. Niet ten minste van onze kinderen (die op school ‘afhankelijk zijn van een leerkracht en lesstof’), ook in alles er omheen: werk, eigen interesses, vrije tijd, sport, speeldates, …. Het is allemaal georganiseerd rondom de school. Daarin is ook geen ‘keus’. Wat eigenlijk heel erg raar is, want ‘school is een recht’. Kinderen hebben het recht om naar school te gaan. Waar er sprake is van een recht, is ook sprake van een keuze. Helaas werkt dat toch heel anders, want recht tegenover dit ‘recht’, staat de leerPLICHT. Kinderen tussen 5 en 16 jaar moeten naar school…. Best gek toch? De school is waar je ‘iemand wordt’, waar je ‘leert mens (modelburger) te zijn’. Zijn we dat dan nog niet, zodra we geboren worden? Zijn wij bij de geboorte onvoltooid, on-af? School houdt zich het denkbeeld voor: ‘dat wij niet(s) leren, als we niet naar school gaan’. Dat school de enige plek is waar wij de kernkwaliteiten leren, voordat we kunnen deelnemen aan de maatschappij, … Wat zijn dan die kernkwaliteiten en neem ik niet al vanaf mijn eerste dag deel aan deze maatschappij? School zegt ons wat ‘hoort en niet hoort’. Dat blijft subjectief, want dat hangt er af van wat we ‘gewend’ zijn en dat is toch heel iets anders. Ik word voor het slapen gaan voorgelezen en mijn vriendinnetje, leest voor het slapen zelf. Is dat dan ‘zoals het hoort, of zoals we gewend zijn’. Deze verschillen met thuis vallen op zodra kinderen bij vriendjes gaan spelen. Ik weet nog dat ik het heel raar vond, dat ze bij mijn klasgenootje, tussen de middag warm aten, … Dat hoorde toch niet, je eet ’s avonds warm. Herhalingen creëren verwachtingen en dat zijn cruciale ‘krachten’.

Zonder school zouden we ‘niets leren’. Echter in de eerste vier jaren van ons leven, leren we het meest! We leren rollen, tijgeren, kruipen, zitten, staan, lopen, rennen, in bomen klimmen, zwemmen en fietsen. We leren zelfs een hele moedertaal! It takes a village to raise a child, … wat aangeeft dat we de maatschappij nodig hebben, generaties jong en oud samen. Kinderen leren zichzelf ook lezen, rekenen en schrijven. Van nature doen kinderen wat ouderen doen (zoals de ouderen zongen en zo), ze spelen het na, het liefst met de ‘echte spullen’, geen plastic namaak wereld van VTech. Een kind dat opgroeit in een rijke omgeving, zal zich deze vanzelf eigen maken. Daar waar de ruimte bestaat om rechtop te lopen, loopt het kind rechtop. Van nature zijn we leerlustig. We leren het beste als we dat doen vanuit onze eigen interesses en in ons eigen tempo en tijd. Kijk maar naar jezelf, nu je ‘aan de maatschappij deel neemt’, kies je zelf waar je interesse naar uit gaat. Hoezo zitten we dan 12 jaar op het wachtbankje van het (eenzijdig) onderwijs?

 De afgelopen weken heb ik me geregeld ongemakkelijk gevoeld, … ik zit hier nu een blog te schrijven. Gisteren maakte ik fiberart, eergisteren las ik een boek. Zo fijn! Wat heerlijk, niets moeten. Toch knaagt dat stemmetje dat zeurt over ‘wat hoort en niet’. We zitten zo in de afhankelijkheid van de maatschappij die stelt dat je ‘naar school moet tot je 16^e’, dat je daarna ‘verder studeert om iets te worden’, tot slot ‘hoor je een betaalde baan te hebben en bij te dragen’. Het is dezelfde cadans als met al die deskundigen en specialisten, die ons bij iedere stap in het leven vertellen ‘wat hoort en wat beter te laten’. Die afhankelijkheid start vanaf het moment dat we de schooldeuren binnenstappen.

Het is voor ons allemaal zo ‘normaal’- het schoolgebouw met de kapstok voor mijn jas, de plek om afscheid van mijn ouders te nemen, het schoolplein, de leerkrachten, lesboekjes, luizenmoeders, schoolreis, …. Op dinsdag en donderdag de gymtas mee, op woensdag is de andere juf er, en soms is er een verjaardag …. Stilzwijgende vanzelfsprekendheden, we weten niet beter. Het is ‘normaal’ en juist dat is best bijzonder, want wat is ‘normaal?’ Ik hoor nog Rutte en Wilders tekeer gaan tegen elkaar. Beiden schreeuwden ze elkaar toe dat de ander ‘normaal’ moest doen. Hoe zit het dan met de jarenlange wederkerige afhankelijkheid tussen de generaties? Is het ‘menselijk bestaan zo complex of domweg te moeilijk, om zonder startkwalificaties vanuit de school, aan te kunnen beginnen’?

Motivatie, waardering en zelfbegrip, we tellen pas mee als we hiervan een groot deel inleveren en ons aanpassen. Uiteindelijk is die mijlpaal – die allerlaatste schooldag – met een diploma op zak, enkel een concurrentievoordeel. Blijkt het tóch om de knikkers te gaan en al die jaren hebben ze ons verteld dat het om het spel en de gezelligheid ging. Het gaat mijn inziens om beide, het spel én de knikkers, zoals de samenwerking tussen jong én oud.

Ja, deze mama wil ook winnen als we een spel competitie spel spelen! Dan voel ik ook de irritatie wanneer de ander me opzettelijk dwarsboomt. Ik win mijn knikkers en ik kijk naar hoe ik het spel speel, zodat ik volgende keer meer knikkers win!

Eerst leren, dan leven! Leren gaat niet vooraf aan leven, we leven NU. Leven is altijd al begonnen en leren stopt nooit.